Krentenbaard bij kinderen: school, behandeling en wanneer naar de huisarts

Wat is krentenbaard?

Krentenbaard, of medisch impetigo, is een oppervlakkige huidinfectie veroorzaakt door bacteriën. In België zijn de meest frequente verwekkers Stafylococcus aureus (ongeveer 80% volgens Domus Medica 2024) en Streptococcus pyogenes (β-hemolytische streptokok groep A, ongeveer 20%). De infectie komt vooral voor bij kinderen tussen 2 en 5 jaar, met een piek in de zomer- en wachtpostmaanden. Krentenbaard is zeer besmettelijk maar in de meeste gevallen onschuldig en goed te behandelen.

De aandoening krijgt zijn populaire naam van de typische honingkleurige korstjes die na openbarsten van blaasjes ontstaan, vaak rond de mond, neus en gezicht. Als ouder herkent u krentenbaard meestal aan de combinatie van vochtige plekken, gele korstjes en het feit dat broertjes of zusjes binnen enkele dagen vergelijkbare letsels ontwikkelen.

Klachten en herkenning

• Rode vlekjes of dunne blaasjes rond mond, neus, kin of in de plooien (oksels, lies)
• Honingkleurige (geel-bruine) korstjes na openbarsten van de blaasjes
• Lichte jeuk of pijn — meestal niet hevig
• Geen of slechts lichte koorts; bij koorts >38,5 °C: 1733 bellen
• Bulleuze vorm: grotere blaren (1-3 cm) met heldere of troebele inhoud, vaker bij baby's en jonge kleuters
• Snelle uitbreiding via krabben (auto-inoculatie) of contact met andere kinderen

Wanneer is krentenbaard meer dan onschuldig? Triage en alarmsymptomen

Wat gebeurt er in de huid?

Krentenbaard (impetigo) is een oppervlakkige bacteriële huidinfectie die vrijwel uitsluitend door twee verwekkers wordt veroorzaakt. Volgens de Domus Medica-richtlijn en het BCFI is Staphylococcus aureus verantwoordelijk voor ongeveer 80 procent van de gevallen. Streptococcus pyogenes (groep A-streptokok) veroorzaakt de overige 20 procent, soms in combinatie met S. aureus. De bacteriën dringen binnen via kleine huiddefecten — een schaafwondje, insectenbeet of bestaand eczeem — en produceren toxinen die de oppervlakkige huidlagen aantasten. Daardoor ontstaan de typische korstjes of blaren. De infectie blijft doorgaans beperkt tot de epidermis, wat verklaart waarom ze meestal zonder littekens geneest.

Twee vormen: niet-bulleus en bulleus

Niet-bulleuze impetigo (ongeveer 75 procent) Dit is de meest voorkomende vorm. U ziet kleine rode vlekjes die snel overgaan in blaasjes. Die barsten open en drogen in tot de kenmerkende honingkleurige, gele korstjes. Typische lokalisatie: rond neus en mond, maar ook op handen en benen. Deze vorm komt op elke leeftijd voor en is meestal mild.

Bulleuze impetigo (ongeveer 25 procent) Hierbij ontstaan grotere, slappe blaren gevuld met heldere tot troebele vloeistof. Na het openbarsten blijven rode, nattende erosies achter met een dunne korst. Deze vorm wordt bijna altijd veroorzaakt door toxineproducerende S. aureus en treft vaker zuigelingen en kinderen jonger dan twee jaar. Bulleuze impetigo is ernstiger omdat de toxinen zich via de bloedbaan kunnen verspreiden en in zeldzame gevallen het stafylokokken-scalded-skin-syndroom (SSSS) kunnen uitlokken — een dermatologische spoedtoestand.

Differentiaaldiagnose

Niet elke korst of blaar is krentenbaard. Onderstaande tabel helpt u het verschil te zien, maar raadpleeg altijd uw huisarts bij twijfel.

Rode vlaggen — bel 1733 binnen 24 uur

Neem contact op met de huisartsenwachtdienst via 1733 als u een of meer van de volgende situaties herkent:

• Koorts boven 38,5°C bij uw kind, zeker in combinatie met de huidletsels.

• Uitbreiding van de letsels ondanks 48 uur correcte behandeling met mupirocine (of fusidinezuur).

• Meer dan vijf letsels of een aangetast oppervlak groter dan ongeveer 2 procent van het lichaamsoppervlak (ter vergelijking: de handpalm van uw kind is ongeveer 1 procent).

• Lokalisatie rond de ogen, de neus of in de mond, wegens risico op complicaties en verspreiding naar diepere structuren.

• Baby jonger dan 3 maanden met vermoeden van impetigo — bij zuigelingen is het immuunsysteem nog onrijp en kan een oppervlakkige infectie snel uitbreiden.

• Immuungecompromitteerd kind, bijvoorbeeld door chemotherapie, langdurig corticosteroïdgebruik of een aangeboren immuundeficiëntie.

• Vermoeden van SSSS: uitgebreide roodheid die aanvoelt als schuurpapier, pijnlijke huid bij aanraking, en afschilfering die begint rond mond en ogen en zich snel uitbreidt.

• Tekens van post-streptokokken-glomerulonefritis, die 1 tot 3 weken na de infectie kunnen optreden: donkerbruine of cola-kleurige urine, oedeem in het gelaat (vooral rond de ogen bij het opstaan) of verminderde urineproductie. Dit is een zeldzame maar ernstige complicatie van S. pyogenes-infectie.

112 — bel onmiddellijk

Bel 112 zonder aarzelen bij:

• Ernstig zieke indruk: uw kind reageert nauwelijks, is niet te troosten of drinkt niet meer.

• **

Behandeling stap voor stap: ontsmetten, antibiotica, hygiëne

Impetigo geneest bij de meeste kinderen vlot, op voorwaarde dat u de drie stappen hieronder consequent volgt. Sla geen stap over: lokale wondzorg is altijd nodig, ook wanneer uw huisarts een antibioticum voorschrijft.

---

Stap 1 — Lokale wondzorg (bij elk kind, elke vorm)

Goede wondzorg is de basis van de behandeling en verkort de genezingstijd aanzienlijk.

• Korstjes weken: leg een kompres gedrenkt in fysiologisch serum (NaCl 0,9 %) gedurende vijf tot tien minuten op de aangetaste huid. Hierdoor worden korsten zacht en kunt u ze voorzichtig losmaken. Kruis nooit hardhandig korsten weg: dat verspreidt bacteriën en beschadigt de onderliggende huid.

• Ontsmetten: dab de letsels na het weken voorzichtig aan met een niet-irriterend antisepticum. Eerste keus is chloorhexidine 0,05 % waterige oplossing of povidonjood 10 % verdund (Iso-Betadine dermicum). Breng het antisepticum één tot twee keer per dag aan met een proper gaasje.

• Drogen: laat de huid aan de lucht drogen of dep droog met een propere wegwerpdoek. Dek de letsels bij voorkeur lichtjes af met een niet-klevend verband, zeker bij kinderen die krabben. Zo vermijdt u verspreiding naar andere lichaamsdelen en naar gezinsleden.

Herhaal dit ritueel elke ochtend en elke avond tot alle letsels volledig droog en genezen zijn.

---

Stap 2 — Topicale antibiotica (beperkte impetigo)

Bij minder dan vijf letsels, zonder koorts en zonder lymfeklierzwelling volstaat een lokaal antibioticum bovenop de wondzorg.

Niet meer aanbevolen: chloortetracycline-zalf. Dit middel heeft een te hoog resistentiepercentage en wordt niet langer vermeld als zinvolle optie in de huidige richtlijnen.

Breng de zalf steeds aan na het ontsmetten en drogen van de huid (stap 1). Gebruik een wattenstaafje of handschoen, nooit de blote vinger.

---

Stap 3 — Systemische antibiotica (uitgebreide of gecompliceerde impetigo)

Uw huisarts schrijft een oraal antibioticum voor wanneer minstens één van de volgende situaties van toepassing is:

• Meer dan vijf letsels of meer dan 2 % van het lichaamsoppervlak aangetast

• Opgezwollen lymfeklieren in de buurt van de letsels

• Koorts (≥ 38,0 °C)

• Bulleuze (blaarvorming) impetigo

• Falen van topicale behandeling na 48 uur

• Verminderde weerstand of immunosuppressie

Eerste keus bij kinderen (BCFI): Flucloxacilline suspensie, 25 mg/kg per dosis, 4 keer per dag, gedurende 7 dagen. Maximaal 500 mg per dosis. Innemen op een lege maag (minstens 30 minuten vóór de maaltijd).

Bij bewezen penicilline-allergie: Clarithromycine suspensie, 7,5 mg/kg per dosis, 2 keer per dag, gedurende 7 dagen. Maximaal 500 mg per dosis.

Maak de kuur altijd volledig af, ook als de huid er na drie dagen al veel beter uitziet. Vroegtijdig stoppen verhoogt het risico op resistentie en herval.

---

Wat u NIET moet doen

• Geen lokale corticosteroïden (cortisonecrème) op impetigo-letsels: ze onderdrukken de lokale afweer en verergeren de infectie.

• Geen antiseptische zuigtabletten of gorgeldranken als behandeling van huidletsels.

• Geen "natuurlijke" alternatieven als enige behandeling: tea tree oil, manukahoning of colloidaal zilver zijn onvoldoende onderzocht bij impetigo en mogen een bewezen antibioticum niet vervangen.

• Geen preventieve antibioticakuur voor gezinsleden zonder letsels. Enkel kinderen of volwassenen met zichtbare huidletsels worden behandeld.

---

Hygiëneprotocol voor het hele gezin

Impetigo is bijzonder besmettelijk. Strikte hygiëne is even belangrijk als het geneesmiddel zelf.

• Handen wassen met water en zeep gedurende minstens 20 seconden, telkens na contact met de letsels of na het aanbrengen van zalf.

• Aparte handdoek en washandje voor het zieke kind; dagelijks verversen.

• Bedlinnen, handdoeken en pyjama wassen op minstens 60 °C, elke dag zolang er actieve letsels zijn.

• Nagels kort knippen om krabben en verspreiding tegen te gaan.

• Speelgoed dat het kind aanraakt dagelijks reinigen met warm water en zeep of een huishoudelijk ontsmettingsmiddel.

• Broertjes en zusjes dagelijks

Drie casussen uit de praktijk + ouder-zelftest + 1733-bel-checklist

Casus 1 — Lien, 4 jaar, Sint-Truiden

Situatie: Lien heeft sinds drie dagen een verkoudheid. Haar mama merkt drie honingkleurige korstjes op rond de mond en neusvleugels. Geen koorts, geen zieke indruk. Gewicht: 18 kg. Verder gezond kind, vaccinaties in orde.

Beoordeling: Typisch niet-bulleus impetigo, beperkt aantal letsels (<5), geen risicofactoren. Thuisbehandeling volstaat.

Aanpak (Domus Medica-richtlijn huidinfecties + BCFI 11.1.1):

• Reinigen met chloorhexidine 0,05% waterige oplossing op kompres, 2x per dag de korstjes voorzichtig weekmaken en verwijderen.

• Mupirocine 2% zalf (Bactroban), 3x per dag aanbrengen op de letsels gedurende 5 dagen.

• Nagels kort knippen om krabben en verspreiding te beperken.

• Apart handdoek, apart washandje, dagelijks verschonen.

• Crèche: Lien blijft minstens 24 uur thuis na start behandeling én tot de letsels afgedekt zijn of indrogen.

Verloop: Na 3 dagen geen nieuwe korstjes meer. Volledige genezing op dag 5. Lien gaat na 24 uur antibioticum opnieuw naar de kleuterklas omdat de letsels droge korst zijn en afgedekt blijven met pleister.

1. Geen antibioticumsiroop nodig.

---

Casus 2 — Mathis, 8 maanden, Hasselt

Situatie: Mathis' papa belt 's avonds. Sinds die ochtend vijf grote, slappe blaren (elk ongeveer 2 cm) op rug en buik. Heldere inhoud, rode bodem. Temperatuur rectaal: 38,2°C. Mathis drinkt minder goed sinds gisteren — slechts de helft van zijn flesjes. Gewicht: 8,5 kg.

Beoordeling: Bulleus impetigo bij een zuigeling <1 jaar, met meerdere criteria voor spoedcontact:

• Leeftijd <1 jaar

• Bulleuze vorm (risico op stafylokokken-toxines)

• Uitbreiding over meerdere lichaamszones

• Verminderde voedselinname

Aanpak:

• Direct 1733 gebeld (huisartsenwachtdienst). Verwijzing naar wachtpost diezelfde avond.

• Arts op wachtpost start flucloxacilline suspensie oraal: 25 mg/kg/dosis, 4x per dag (BCFI 11.1.1.2). Bij 8,5 kg = 212,5 mg per dosis = afgerond 8,5 ml van de 25 mg/ml-suspensie (Floxapen siroop), 4x per dag, gedurende 7 dagen.

• Topicaal mupirocine 2% zalf op de blaren na voorzichtig reinigen, 3x per dag.

• Dagelijkse telefonische review door huisarts. Bij verslechtering (koorts >38,5°C, weigering voeding, uitbreiding blaren, afschilfering) → onmiddellijke herbeoordeling.

Verloop: Na 48 uur geen nieuwe blaren. Voeding normaliseert op dag 3. Volledige genezing op dag 8. Mathis blijft 24 uur thuis na start antibiotica voor hij weer naar de crèche mag.

1. Volledige genezing op dag 8.

---

Casus 3 — Anne-Sophie, 11 jaar, atopisch eczeem

Situatie: Anne-Sophie heeft gekend atopisch eczeem in elleboogplooien en knieholten. Sinds twee dagen plots verergering: gele crusten, enkele vesikels en sereuze exsudatie bovenop de eczeemletsels. Geen koorts. Gewicht: 35 kg.

Belangrijk onderscheid — eczema herpeticum uitsluiten:

• Eczema herpeticum (herpes simplex): clusters van uniforme, monomorfe blaasjes met ingezonken centrum, hevig pijnlijk, snel samenvloeiend. Dit is een 112-spoedgeval (risico op systemische herpesinfectie).

• Hier: polymorf beeld met honingkleurige crusten en wisselende vesikels op bestaand eczeem = impetiginisatie (bacteriële superinfectie). Geen spoed, wel actieve behandeling.

Aanpak (Domus Medica + BCFI):

• Flucloxacilline capsules oraal: 25 mg/kg/dosis, 4x per dag. Bij 35 kg = 875 mg per dosis → afgerond 500 mg capsules, 4x per dag (maximale standaarddosis kind), gedurende 7 dagen.

• Topicaal mupirocine 2% zalf op geïnfecteerde zones, 3x per dag.

• Emolliëns (basisverzorging eczeem) tijdelijk NIET aanbrengen op acute, nattende letsels — wel op niet-aangetaste huid.

• Verwijzing naar dermatoloog als recidieven >3x per jaar optreden.

---

Ouder-zelftest: 5 vragen

Beantwoord elke vraag. Het hoogste alarmniveau telt.

1. Snelle uitbreiding (oppervlakte verdubbeld op 12 uur) of afschilfering van grote huidvellen? → ja = ROOD: bel 112 (verdenking Stafylococcal Scalded Skin Syndrome — SSSS).

Noot bij casus 3: bij Anne-Sophie (35 kg) zou rekenkundig 25 mg/kg = 875 mg per dosis zijn, maar de BCFI-maxstandaarddosis flucloxacilline pediatrie is 500 mg per dosis. Boven 25 kg wordt daarom doorgaans afgerond naar de volwassen dosering 500 mg 4×/dag, niet hoger.

Mag mijn kind naar school of crèche?

Volgens de Vlaamse Kind & Gezin-richtlijn en het AZG (Agentschap Zorg en Gezondheid) blijft het kind thuis tot:

• Alle letsels droge korst zijn én niet meer vochtig of openliggend, OF
• 24 uur na start van antibiotica (topicaal of oraal) én de letsels kunnen afgedekt worden

Voor crèche-kinderen of kleuterklas-kinderen die niet zelf de letsels kunnen vermijden of afdekken, geldt dezelfde regel. Bevestig in geval van twijfel met Kind & Gezin (telefoon 078 150 100) of de zorgcoördinator van de school.

Is krentenbaard besmettelijk?

Ja, krentenbaard is zeer besmettelijk, vooral zolang er natte plekken of vochtige korstjes aanwezig zijn. Overdracht gebeurt via direct contact (handjes, knuffel, kus) of indirect (handdoek, beddengoed, speelgoed). Na 24 uur antibiotica daalt het besmettingsrisico sterk; bij topicale therapie volledig genezen na 7 dagen, bij orale therapie na 5-7 dagen.

Tips om besmetting te voorkomen

• Handen wassen met zeep 20 seconden, voor en na contact met de letsels
• Geen handdoeken, washandjes, kussens, knuffels of beddengoed delen
• Bedlinnen dagelijks wassen op minimaal 60 °C tot de letsels genezen zijn
• Nagels kort knippen om krabben te voorkomen
• Speelgoed met zeepwater wassen, plastic speelgoed dagelijks afnemen
• Broertjes en zusjes dagelijks controleren op nieuwe letsels
• Bij recidief: bespreek met de huisarts mupirocine 2% intranasaal 2× per dag x 5 dagen voor decolonisatie van neusdragerschap

Bronnen & richtlijnen

• Domus Medica — Aanbeveling Impetigo (geactualiseerd 2024)
• BCFI — Belgisch Centrum voor Farmacotherapeutische Informatie, hoofdstuk 11.1 (huidinfecties)
• Kind & Gezin — Infecties op school en in de crèche (richtlijn AZG)
• Hoge Gezondheidsraad — Antibioticabeleid kinderen (HGR 9595)
• NICE Guidelines NG153 — Impetigo: antimicrobial prescribing
• Cochrane Review 2012 (Koning) — Interventions for impetigo
• RIZIV — Terugbetaling pediatrische antibiotica 2026

Laatst gereviewd: 27 april 2026 door Dr. Karel Anseeuw, huisarts (Sint-Truiden, Domus Medica-lid).