Brandend maagzuur dat je 's nachts wakker houdt, is bijzonder vervelend. Meestal is het onschuldig en kun je het zelf aanpakken. Maar soms wijst nachtelijke pijn in de borststreek op iets ernstiger. In deze blogpost leg ik uit wanneer je gerust thuis kunt behandelen, wanneer je de huisartsenwachtpost belt via 1733, en wanneer je onmiddellijk 112 moet bellen.

Wat is gastro-oesofageale reflux?

Bij reflux stroomt maagzuur terug naar de slokdarm. Overdag merk je dat minder omdat je rechtop zit en regelmatig slikt. 's Nachts, in liggende houding, verdwijnt dat voordeel. Het zuur blijft langer in contact met het slijmvlies van de slokdarm, wat die typische brandende pijn achter het borstbeen veroorzaakt — soms tot in de keel.

Veelvoorkomende triggers zijn: laat en zwaar eten, alcohol, koffie, vettig of sterk gekruid voedsel, roken, overgewicht en stress. Ook bepaalde medicijnen (zoals ontstekingsremmers of bloeddrukverlagers) kunnen reflux verergeren.

Zelfzorg: wat kun je vannacht al doen?

Slaap met het hoofdeinde omhoog. Plaats een kussen of houten blokjes onder de poten aan het hoofdeinde van je bed (circa 15 cm). Gewoon extra kussens stapelen helpt minder goed, omdat je dan in je middel knikt en de druk op je maag juist toeneemt.
Eet minstens drie uur vóór het slapengaan. Vermijd vettige, zure of sterk gekruide maaltijden 's avonds.
Draag geen strakke kleding rond je buik — ook geen strak elastiek van een pyjamabroek.
Maagzuurremmers uit de apotheek. Producten als Pantomed 20 mg of Losec 10 mg (zogenaamde PPI's, protonpompremmers) zijn vrij verkrijgbaar. Ze verminderen de maagzuurproductie en geven vaak binnen enkele dagen verlichting. Gebruik ze maximaal 14 dagen zonder medisch advies. Neem ze 's ochtends, een halfuur vóór het ontbijt, voor het beste effect.
Snelwerkende maagzuurremmers zoals Rennie of Gaviscon kunnen de brandende pijn op korte termijn verlichten. Ze zijn handig als noodoplossing 's nachts, maar pakken de oorzaak niet aan.

⚠️ PIJN OP DE BORST? BEL 112 — NIET 1733

Dit is het belangrijkste punt van deze blogpost. Reflux geeft een brandend gevoel achter het borstbeen. Een hartaanval kan dat ook doen. Het onderscheid is zelfs voor artsen niet altijd meteen duidelijk.

Bel onmiddellijk 112 als je pijn op de borst hebt én één of meer van deze kenmerken herkent:

De pijn voelt drukkend of beklemmend aan, alsof er een gewicht op je borst ligt.
De pijn straalt uit naar je linkerarm, kaak, rug of bovenbuik.
Je bent kortademig, misselijk, zweterig of duizelig.
Je voelt je angstig of hebt het gevoel dat er iets heel erg mis is.

Neem geen risico. Pijn op de borst kan een hartaanval zijn. Bel 112 (NIET 1733). Kauw, als je niet allergisch bent, een aspirine (500 mg) terwijl je op de hulpdiensten wacht.

Rode vlaggen: wanneer is reflux méér dan reflux?

Ook zonder vermoeden van een hartprobleem zijn er alarmsymptomen waarbij je niet moet afwachten. Neem contact op met je huisarts of bel 1733 (huisartsenwachtpost) buiten de kantooruren als je het volgende opmerkt:

Melaena (zwarte, teerachtige stoelgang) — dit kan wijzen op een bloeding in het maag-darmstelsel.
Bloedbraken of braaksel dat op koffiedik lijkt.
Aanhoudend braken dat langer dan 24 uur duurt.
Slikproblemen — het gevoel dat voedsel blijft steken.
Onverklaard gewichtsverlies van meer dan 5 % in enkele weken.
Koorts boven 38,5 °C in combinatie met buikpijn.

Deze symptomen vragen altijd om verder onderzoek, bijvoorbeeld een gastroscopie, om ernstige oorzaken zoals een maagzweer of — zelden — een tumor uit te sluiten.

Wanneer bel je 1733?

De huisartsenwachtpost via 1733 is de juiste keuze als:

Je 's nachts of in het weekend last hebt van aanhoudende refluxpijn die niet verbetert na een maagzuurremmer én er geen alarmsymptomen zijn.
Je onzeker bent of je klachten nog bij gewone reflux passen.
Je al langer dan twee weken vrij verkrijgbare PPI's gebruikt zonder verbetering.

De wachtarts kan je klachten inschatten, eventueel een recept meegeven en je doorverwijzen naar je eigen huisarts voor verdere opvolging.

Op langere termijn

Als reflux regelmatig terugkeert, plan dan een afspraak bij je huisarts. We bekijken samen of een langere PPI-kuur nodig is, of er onderliggend een hernia diafragmatica speelt, en of aanpassingen in levensstijl — afvallen bij overgewicht, rookstop, stressvermindering — voldoende effect hebben. Soms is een doorverwijzing naar een maag-darm-leverarts aangewezen voor een gastroscopie.

Goed slapen begint bij een rustige maag. Met de juiste aanpak is nachtelijke reflux in de meeste gevallen goed te behandelen.

Maagzuur en reflux 's nachts: thuis behandelen of naar de wachtpost?