21 oktober 2026 · 5 min lezen · Redactie: Dr. Karel Anseeuw, huisarts
Winterdepressie: herkennen, wat helpt en wanneer hulp dringend is
Veel mensen hebben in de donkere maanden minder energie. Bij een winterdepressie gaat het verder: u bent wekenlang somber of lusteloos, elk jaar opnieuw in de herfst of winter, en in de lente verdwijnt het. Een winterdepressie is een echte depressie en goed te behandelen. Hieronder leest u wat u zelf kunt doen en waar u hulp vindt, ook 's nachts.
Bel 112
Blijf bij de persoon en laat hem of haar niet alleen tot de hulp er is:
- U of iemand anders denkt aan zelfdoding en heeft een concreet plan of de middelen bij de hand.
- Iemand heeft zichzelf iets aangedaan, of is suf of niet wekbaar na inname van medicatie of andere middelen.
- Acuut gevaar voor uzelf of anderen.
Gedachten aan zelfdoding: bel de Zelfmoordlijn 1813
Dag en nacht, gratis en anoniem. Chatten kan via zelfmoord1813.be, elke dag van 17 tot 24 uur (woensdag vanaf 12 uur). Ook voor wie zich zorgen maakt om iemand anders.
Bel 1733 (huisarts van wacht)
Buiten de openingsuren van uw huisarts:
- U bent in een psychische crisis, u voelt dat u het niet volhoudt tot de volgende werkdag, maar er is geen acuut gevaar.
- U hebt een nieuwe bijwerking van uw medicatie die niet kan wachten.
Eigen huisarts tijdens de kantooruren
- U bent al minstens twee weken het grootste deel van de dag somber of hebt nergens zin in.
- U merkt dat dit elk jaar in de herfst of winter terugkomt.
- Werk, zorg voor het gezin of contacten lukken niet meer zoals vroeger.
- U wilt lichttherapie, gesprekken met een psycholoog of medicatie bespreken.
Iemand om mee te praten
- Tele-Onthaal: 106. Dag en nacht, gratis en anoniem. Chat 's avonds en op woensdag- en zondagnamiddag.
- Awel: 102 voor kinderen en jongeren. Telefoon elke dag van 16 tot 22 uur (woensdag vanaf 14 uur), niet op zondag en feestdagen. Chat van 18 tot 22 uur.
- 1712 bij geweld, misbruik of kindermishandeling.
Hoe herkent u een winterdepressie?
U spreekt van een winterdepressie als u minstens twee jaar na elkaar in de herfst of winter een depressie hebt, en de klachten in de lente weer verdwijnen. Typische klachten:
- somber, lusteloos of nergens meer plezier in hebben;
- veel willen slapen en toch moe zijn;
- veel eten, vooral zoet, en aankomen;
- sneller geïrriteerd zijn of huilen;
- een zwaar gevoel in armen en benen;
- minder zin om mensen te zien.
Een "winterdip" van een paar slechte dagen is iets anders. Duren de klachten weken en lukken uw dagelijkse taken niet meer, praat er dan over met uw huisarts. Die kijkt ook of er een lichamelijke oorzaak meespeelt, bijvoorbeeld een trage schildklier of bloedarmoede.
Wat u zelf kunt doen
- Ga elke dag naar buiten, liefst 's ochtends. Ook op een grijze dag is er buiten veel meer licht dan binnen.
- Beweeg: een dagelijkse wandeling of fietstocht helpt.
- Houd een vast ritme: elke dag op hetzelfde uur opstaan, eten en slapen.
- Blijf mensen zien, ook als u er weinig zin in hebt.
- Beperk alcohol: het maakt somberheid en slaap slechter.
Lichttherapie
Lichttherapie is een bekende behandeling bij winterdepressie. U gebruikt een speciale lamp die veel feller is dan een gewone lamp, zonder UV-licht. Zo gaat het meestal:
- een lamp van 10.000 lux;
- elke ochtend, kort na het opstaan, ongeveer 30 minuten;
- op ongeveer 35 cm afstand, ogen open, maar zonder recht in de lamp te kijken.
Vaak merkt u binnen een week verschil, soms pas na enkele weken. Werkt het na 2 à 3 weken niet, bespreek dan een andere aanpak met uw huisarts. Mogelijke bijwerkingen zijn hoofdpijn, vermoeide ogen, onrust en slecht slapen als u de lamp te laat op de dag gebruikt.
Overleg eerst met uw huisarts als u een oogziekte hebt (zoals een netvliesaandoening of oogproblemen door diabetes), als u medicatie neemt die u gevoelig maakt voor licht, of als u een bipolaire stoornis hebt.
Behandeling via de huisarts
Gesprekken. Een psycholoog kan u helpen met uw stemming en met plannen voor het volgende najaar. Volgens het RIZIV hebt u voor eerstelijns psychologische ondersteuning bij een geconventioneerde psycholoog geen voorschrift nodig. Vanaf 24 jaar is de eerste individuele sessie gratis en betaalt u daarna 11 euro per sessie (4 euro met verhoogde tegemoetkoming). Tot en met 23 jaar betaalt u niets. U vindt een psycholoog via de zoekmachine op de website van het RIZIV.
Medicatie. Bij een ernstiger depressie, of als lichttherapie en gesprekken onvoldoende helpen, kan uw huisarts een antidepressivum voorstellen. Hoe lang u het neemt en wanneer u afbouwt, spreekt u samen af. Stop nooit plots op eigen houtje.
Sint-janskruid is vrij te koop, maar geeft veel wisselwerkingen, onder meer met de anticonceptiepil, bloedverdunners en antidepressiva. Neem het niet zonder overleg met uw huisarts of apotheker.
Vitamine D is geen vervanging voor de behandeling van een depressie. Of u een supplement nodig hebt, bespreekt u met uw huisarts.
Iemand in uw omgeving
Maakt u zich zorgen om iemand? Vraag gewoon hoe het gaat, en vraag ook rechtstreeks of hij of zij aan zelfdoding denkt. Die vraag brengt niemand op het idee, maar geeft ruimte om te praten. Ook als naaste kunt u 1813 bellen voor advies.
Veelgestelde vragen
Is een winterdepressie een echte depressie?
Ja. Het is een depressie die elk jaar in de herfst of winter terugkomt en in de lente verdwijnt. Ze is goed te behandelen.
Kan ik zelf een lichttherapielamp kopen?
Ja, maar overleg eerst met uw huisarts als u een oogziekte hebt, lichtgevoelig makende medicatie neemt of een bipolaire stoornis hebt. Kies een lamp van 10.000 lux zonder UV-licht.
Wie bel ik 's nachts als ik aan zelfdoding denk?
Bel de Zelfmoordlijn 1813, dag en nacht, gratis en anoniem. Hebt u een concreet plan of bent u in acuut gevaar, bel dan 112.
Moet ik antidepressiva in de lente stoppen?
Niet op eigen houtje. Hoe lang u ze neemt en hoe u afbouwt, spreekt u af met uw huisarts.
Bronnen
- Zelfmoordlijn 1813
- Tele-Onthaal 106
- Awel 102: contact en openingsuren
- RIZIV: Eerstelijns psychologische zorg in een netwerk voor geestelijke gezondheid
- Thuisarts.nl (NHG): Ik heb een winterdepressie
Thuisarts.nl is de patiëntensite van het Nederlandse Huisartsen Genootschap (NHG); we gebruiken ze als aanvulling. Uren van hulplijnen nagekeken op 21 oktober 2026.
Over de redactie: Dr. Karel Anseeuw is huisarts in Sint-Truiden en in Genk (Medpoint Sledderlo). Deze site is onafhankelijk en niet-commercieel; ze verwijst naar de officiële diensten en vervangt geen consultatie.
Dit artikel vervangt geen individueel medisch advies. Bij twijfel: bel 1733 of uw huisarts; bij alarmtekens 112. Laatste herziening: 21 oktober 2026.