21 oktober 2026 · 5 min lezen · Redactie: Dr. Karel Anseeuw, huisarts
Astma-aanval thuis: pufjes, 1733 of 112?
Bij een astma-aanval vernauwen de luchtwegen. U of uw kind wordt benauwd, hoest of ademt piepend. De noodpuffer (een luchtwegverwijder zoals salbutamol) helpt meestal snel. Helpt hij niet of niet genoeg, dan is het een noodgeval. Hieronder leest u wat u meteen doet en wie u belt.
Bel 112
Bel meteen en blijf de noodpuffer gebruiken volgens uw actieplan tot de hulp er is:
- Niet meer in zinnen kunnen spreken, of een kind dat niet meer kan praten, drinken of huilen.
- Intrekkingen: de huid tussen of onder de ribben of boven het borstbeen trekt in bij het inademen. Neusvleugelen of kreunen bij een kind.
- Blauwe of grauwe lippen, of een zuurstofmeter die minder dan 92 % aangeeft.
- Suf, uitgeput of verward, niet goed wekbaar.
- Een stille borst: de piep verdwijnt terwijl de benauwdheid blijft. Dat is geen verbetering maar een alarmteken.
- Geen of onvoldoende verbetering na de noodpuffer volgens uw actieplan, of het wordt erger ondanks de pufjes. Dit geldt voor kinderen en volwassenen.
- Benauwdheid samen met zwelling van lippen of keel, of na een insectensteek of voedsel: denk aan anafylaxie. Gebruik de adrenalinepen als u die hebt en bel 112.
Bel 1733 (huisarts van wacht)
Buiten de openingsuren van uw huisarts, zonder 112-tekens:
- De noodpuffer helpt goed, maar u hebt hem binnen enkele uren opnieuw nodig.
- U bent na een aanval opgeknapt, maar de klachten komen dezelfde avond of nacht terug.
- U hebt geen actieplan of geen noodpuffer in huis en bent benauwd, zonder de 112-tekens hierboven.
- Een kind met astma dat koorts heeft en benauwder wordt, zonder alarmtekens.
Eigen huisarts tijdens de kantooruren
- Na elke aanval waarvoor u extra pufjes nodig had: laat de behandeling nakijken, liefst binnen enkele dagen.
- U hebt de noodpuffer meer dan twee keer per week nodig, of u wordt 's nachts wakker van uw astma.
- U hebt nog geen geschreven astma-actieplan.
- U twijfelt aan uw inhalatietechniek of uw medicatie.
Wat doet u meteen bij een aanval?
- Blijf rustig en laat u of uw kind rechtop zitten, licht voorovergeleund. Neem knellende kleding los.
- Neem de noodpuffer volgens uw astma-actieplan. Gebruik een voorzetkamer als u die hebt. Dat werkt beter dan rechtstreeks puffen, zeker bij kinderen.
- Kijk na enkele minuten of de ademhaling rustiger wordt. Volg verder de stappen van uw actieplan.
- Geen of te weinig verbetering, of het wordt erger? Bel 112. Blijf intussen de noodpuffer gebruiken zoals uw actieplan aangeeft.
Hebt u geen actieplan? Gebruik de noodpuffer zoals uw arts of apotheker het u uitlegde, en bel bij twijfel 1733. Bij een 112-teken belt u meteen 112.
Zo gebruikt u een voorzetkamer
- Schud de puffer en zet hem in de voorzetkamer.
- Bij een kind met masker: zet het masker goed aansluitend over neus en mond.
- Druk één puf in de voorzetkamer en laat rustig enkele keren in- en uitademen. Pas daarna volgt eventueel de volgende puf.
- Spoel na een puffer met een ontstekingsremmer (corticoïd) de mond.
Wat u niet doet
- Geen corticoïdtabletten of -drankjes zelf starten, ook niet met een restje van een vorige keer. Dat gebeurt enkel als uw arts het voorschrijft of als het zo in uw persoonlijke actieplan staat.
- Niet afwachten als de noodpuffer niet helpt. Een astma-aanval kan snel verergeren.
- Laat een kind met een aanval niet sporten of druk spelen.
- Neem geen ibuprofen of aspirine als u daar ooit benauwd van werd.
- Stop een voorgeschreven bètablokker niet op eigen houtje. Bespreek met uw arts of uw medicatie past bij uw astma.
Groen, oranje, rood: uw actieplan
Een astma-actieplan is een persoonlijk schema van uw huisarts of longarts. Het zegt welke medicatie u wanneer neemt en wanneer u hulp belt. Het werkt meestal met drie zones:
- Groen: geen of weinig klachten. U neemt uw gewone onderhoudsmedicatie.
- Oranje: meer klachten, u hebt de noodpuffer vaker nodig. U volgt de extra stappen uit uw plan en neemt contact op met uw huisarts (buiten de uren: 1733).
- Rood: ernstige benauwdheid of geen verbetering na de noodpuffer. Bel 112.
Sommige mensen gebruiken één puffer die zowel onderhoud als noodmedicatie is. Volg dan exact wat uw arts voor u heeft opgeschreven. Hebt u nog geen plan, vraag er een bij uw volgende consultatie.
Jonge kinderen en baby's
Bij baby's en peuters is piepend ademen vaak het gevolg van een virus, zoals RSV, en niet altijd astma. De alarmtekens blijven dezelfde: intrekkingen, kreunen, neusvleugelen, blauwe lippen, niet meer drinken of sufheid betekenen 112. Meer hierover in RSV en bronchiolitis bij baby's.
Na de aanval
Een aanval is een teken dat de astma onvoldoende onder controle is. Laat binnen enkele dagen uw behandeling, uw inhalatietechniek en uw actieplan nakijken door uw huisarts. Bespreek ook mogelijke uitlokkers, zoals een verkoudheid, rook, pollen, huisdieren of inspanning in koude lucht.
Veelgestelde vragen
Mijn kind is na de pufjes weer rustig. Moet ik nog bellen?
Is het kind volledig rustig en kan het normaal praten en spelen, dan is een afspraak bij de huisarts binnen enkele dagen voldoende. Hebt u de noodpuffer binnen enkele uren opnieuw nodig, bel dan 1733 (buiten de uren). Bij alarmtekens: 112.
De pufjes helpen niet. Mag ik eerst 1733 bellen?
Nee. Geen of onvoldoende verbetering na de noodpuffer is een reden om 112 te bellen, zowel bij kinderen als bij volwassenen. Blijf intussen de noodpuffer gebruiken volgens uw actieplan.
Ik heb nog prednisolon van de vorige keer. Mag ik dat geven?
Niet zelf starten. Corticoïdtabletten of -drankjes gebruikt u alleen als uw arts ze nu voorschrijft of als ze zo in uw persoonlijke actieplan staan. Bel 1733 of bij alarmtekens 112.
Waarom een voorzetkamer?
Met een voorzetkamer komt meer medicatie in de longen en minder in de mond. Het is ook makkelijker, omdat u niet precies tegelijk hoeft te puffen en in te ademen.
Wat betekent een stille borst?
Bij een zware aanval kan er zo weinig lucht stromen dat u geen piep meer hoort. Dat lijkt op verbetering, maar is een alarmteken. Bel 112.
Bronnen
- Thuisarts.nl (NHG): Ik heb astma en voel me erg benauwd. Wat moet ik doen?
- Thuisarts.nl (NHG): Mijn kind heeft opeens heftige klachten van astma (longaanval)
Thuisarts.nl is de patiëntensite van het Nederlandse Huisartsen Genootschap (NHG); we gebruiken ze als aanvulling. Het triagekader (112 bij geen reactie op de noodpuffer) is dat van huisartswachtpost.be en strenger dan de Nederlandse tekst.
Over de redactie: Dr. Karel Anseeuw is huisarts in Sint-Truiden en in Genk (Medpoint Sledderlo). Deze site is onafhankelijk en niet-commercieel; ze verwijst naar de officiële diensten en vervangt geen consultatie.
Dit artikel vervangt geen individueel medisch advies. Bij twijfel: bel 1733 of uw huisarts; bij alarmtekens 112. Laatste herziening: 21 oktober 2026.