Blaasontsteking: wanneer zelfzorg, wanneer 1733 of 112?
Een blaasontsteking komt vaak voor, vooral bij vrouwen. Meestal is het niet gevaarlijk. Maar bij koorts of pijn in de flank kan de infectie naar de nieren gaan. Bij een zwangere vrouw, een man of een kind kijkt een arts altijd mee.
Bel 112 bij:
- koorts of rillingen samen met sufheid, verwardheid of moeilijk wekbaar zijn;
- zeer ziek zijn met flauwvallen, grauw en klam zien of een zeer snelle ademhaling.
Naar de spoeddienst (zelfde dag):
- u kunt niet meer plassen terwijl uw blaas vol en pijnlijk is;
- baby jonger dan 3 maanden met koorts vanaf 38,0 °C (rectaal), ook als die er goed uitziet.
Bel 1733 (huisarts van wacht) als uw huisarts gesloten is en het niet kan wachten:
- koorts (38 °C of meer) samen met blaasklachten;
- pijn in de flank of de onderrug aan één kant;
- u bent zwanger en hebt blaasklachten met koorts of flankpijn;
- een man met blaasklachten en koorts;
- een kind met koorts en pijn bij het plassen;
- u braakt en houdt niets binnen, of er zit veel bloed of stolsels in de urine;
- u hebt diabetes, een verminderde afweer of een blaassonde en krijgt koorts.
Eigen huisarts tijdens de kantooruren:
- typische klachten zonder koorts bij een vrouw die niet zwanger is, en die na 1 tot 2 dagen niet beter worden;
- u bent zwanger en hebt blaasklachten zonder koorts (bel dezelfde dag uw huisarts);
- een man met plasklachten zonder koorts (de volgende werkdag);
- een kind met plasklachten zonder koorts;
- klachten die terugkomen, langer dan een week duren of samengaan met vaginale afscheiding of jeuk.
Wat is een blaasontsteking?
Bij een blaasontsteking (cystitis) zitten er bacteriën in de blaas. De klachten beginnen meestal plots:
- een brandend gevoel bij het plassen;
- vaak kleine beetjes moeten plassen;
- aandrang, ook als de blaas leeg is;
- soms pijn boven het schaambeen of wat bloed in de urine.
Bij ouderen kunnen de klachten anders zijn: soms is koorts, verwardheid of minder eten het enige teken. Bij baby's en jonge kinderen is koorts zonder duidelijke reden soms het enige teken.
Wanneer gaat het naar de nieren?
Koorts, rillingen, pijn in de flank of de onderrug en u erg ziek voelen wijzen op een nierbekkenontsteking. Dat moet dezelfde dag door een arts bekeken worden. Is iemand daarbij suf, verward of erg onwel, dan belt u 112: de infectie kan dan in het bloed zitten.
Wat kunt u zelf doen?
Bent u een vrouw, niet zwanger, zonder koorts en zonder flankpijn? Dan kunt u eerst dit doen:
- Drink voldoende water, verspreid over de dag.
- Plas regelmatig en plas de blaas helemaal leeg. Stel plassen niet uit.
- Tegen de pijn: paracetamol, 1 g per keer, minstens 4 tot 6 uur ertussen, maximaal 3 à 4 g per dag (3 g bij ouderen, laag gewicht of leverziekte).
- Een warme kruik op de onderbuik kan de krampen verzachten.
Een blaasontsteking kan vanzelf overgaan. Een antibioticum doet de klachten wel sneller verdwijnen. Of u er een nodig hebt, beslist de arts samen met u.
Antibiotica: wat u moet weten
- Antibiotica krijgt u alleen op voorschrift. De arts kiest het middel en de duur.
- Neem geen overschot van een vorige kuur en geen antibiotica van iemand anders.
- Zwangere vrouwen krijgen altijd een behandeling. Bij mannen en kinderen kijkt de arts altijd mee.
- Breng zo mogelijk een urinestaal mee in een proper potje: plas eerst een beetje in het toilet en vang daarna de rest op.
Opnieuw een blaasontsteking voorkomen
- Drink voldoende en plas na het vrijen.
- Voorkom verstopping.
- Vermijd zaaddodende middelen als u vaak blaasontstekingen hebt.
- Veenbessen (cranberry) zijn niet schadelijk, maar het bewijs dat ze helpen is beperkt.
- Na de overgang kan een vaginale hormooncrème helpen. Bespreek dat met uw huisarts.
Hebt u vaak een blaasontsteking? Maak dan een afspraak bij uw huisarts om dit samen te bekijken.
Wanneer opnieuw bellen?
Krijgt u tijdens de behandeling toch koorts of flankpijn, of zijn de klachten na 2 à 3 dagen antibiotica niet beter? Neem dan opnieuw contact op: overdag met uw huisarts, buiten de kantooruren via 1733. Bij een 112-teken belt u 112.
Veelgestelde vragen
Ik heb branderig plassen maar geen koorts. Moet ik vannacht 1733 bellen?
Meestal niet, als u een vrouw bent, niet zwanger en zonder flankpijn. Drink voldoende en neem zo nodig paracetamol. Bel uw huisarts tijdens de kantooruren als het niet beter wordt.
Mag ik mijn overschot antibiotica van de vorige keer nemen?
Nee. Het middel of de dosis is misschien niet juist, en een onvolledige kuur werkt slecht en bevordert resistentie. Laat een arts beslissen.
Helpt veenbessensap?
Het is niet schadelijk, maar er is weinig bewijs dat het een blaasontsteking voorkomt of geneest. Het vervangt geen behandeling.
Kan een man een blaasontsteking krijgen?
Ja, maar minder vaak. Bij een man laat u plasklachten altijd door een arts nakijken. Met koorts belt u buiten de kantooruren 1733.
Bronnen
- Gezondheid en Wetenschap — Blaasontsteking (cystitis) bij de vrouw
- Gezondheid en Wetenschap — Urineweginfecties bij kinderen
- BCFI — Gecommentarieerd Geneesmiddelenrepertorium
Lees ook
Over de redactie: Dr. Karel Anseeuw is huisarts in Sint-Truiden en in Genk (Medpoint Sledderlo). Deze site is onafhankelijk en niet-commercieel; ze verwijst naar de officiële diensten en vervangt geen consultatie.
Dit artikel vervangt geen individueel medisch advies. Bij twijfel: bel 1733 of uw huisarts; bij alarmtekens 112. Laatste herziening: 21 oktober 2026.