28 april 2026 · Door Dr. Karel Anseeuw, huisarts · Peer-reviewed (4 LLMs) · 6 min lezen

Alcoholvergiftiging eerste hulp: wanneer 112 of 1733 bellen?

Elk jaar worden duizenden Belgen met een acute alcoholvergiftiging naar de spoeddienst gebracht. Wanneer belt u 112, wanneer volstaat 1733, en wat doet u in afwachting van hulp? Dr. Karel Anseeuw, huisarts, legt uit hoe u de alarmsignalen herkent en de stabiele zijligging correct toepast.

BEL 112 ONMIDDELLIJK BIJ: - De persoon bewusteloos is of niet gewekt kan worden door aanspreken of zachtjes schudden. - De ademhaling minder dan 8 keer per minuut bedraagt, of onregelmatig of hijgend is (ICD-10: R06.0). - Er een epileptische aanval optreedt (krampen, schokken, verstijving van het lichaam). - De lichaamstemperatuur onder 35 graden Celsius daalt (hypothermie) — voel aan de huid: koud, klam en bleek. - De lippen, nagelbedden of het gezicht blauw verkleuren (cyanose), wat wijst op zuurstoftekort. - De persoon braakt terwijl hij of zij niet volledig bij bewustzijn is (aspiratiegevaar). - De polsfrequentie hoger is dan 120 slagen per minuut of lager dan 50 slagen per minuut. - Er vermoeden is van inname van andere middelen naast alcohol (medicatie, drugs, onbekende stoffen). - Het gaat om een kind, een zwangere vrouw, of een oudere persoon met comorbiditeit.

BEL 1733 (huisartsenwachtpost) BIJ: Bel 1733 (huisartsenwachtpost) als uw naaste nog volledig bij bewustzijn is en normaal ademt, maar u bezorgd bent. Voorbeelden: matige verwardheid maar nog aanspreekbaar, hardnekkig overgeven zonder bewustzijnsverlies, angst of agressie zonder gevaarlijke symptomen. Bij twijfel: bel altijd 112 — liever een onnodig ritje dan te laat.

THUIS-ZELFZORG VEILIG ALS: 1. Kniel naast de persoon die op de rug ligt 2. Buig het dichtstbijzijnde been in de knie (voet plat op de grond) 3. Leg de dichtstbijzijnde arm loodrecht op het lichaam, elleboog gebogen, handpalm omhoog 4. Trek de verste arm over de borst, hou de hand tegen de wang 5. Rol de persoon voorzichtig op zijn zij door aan het gebogen been te trekken 6. Zorg dat het hoofd achterover gebogen blijft (vrije ademweg) 7. Controleer elke 5 minuten of de ademhaling normaal blijft 8. Bel 112 als de toestand verslechtert

Deze tekst is bedoeld als praktische gids voor u, als patiënt of als familielid, vriend of omstander. U leert hier hoe u een alcoholvergiftiging herkent, wanneer u onmiddellijk 112 moet bellen, wat u zelf kunt doen in afwachting van hulp, en welke veelvoorkomende fouten u absoluut moet vermijden. Kennis kan hier letterlijk levens redden.

---

Hoe werkt alcohol in het lichaam?

Van glas tot bloedbaan

Alcohol (ethanol) wordt na inname snel opgenomen via het maagslijmvlies en de dunne darm. Binnen 30 tot 90 minuten na consumptie bereikt de bloedalkoholconcentratie (BAC) doorgaans haar piek, hoewel dit afhankelijk is van factoren zoals de snelheid van drinken, een al dan niet gevulde maag, lichaamsgewicht, geslacht en genetische variatie in leverenzymen. De lever breekt alcohol af met een gemiddelde snelheid van ongeveer 0,15 promille per uur via het enzym alcoholdehydrogenase. Dat betekent dat uw lichaam na het drinken van een standaardglas (10 gram pure alcohol) er gemiddeld anderhalf uur over doet om die alcohol volledig te verwerken.

Het promillageoverzicht: van licht aangeschoten tot levensbedreigend

De volgende tabel geeft een overzicht van de typische symptomen bij oplopende bloedalkoholconcentraties. Houd er rekening mee dat individuele variatie groot is — sommige mensen vertonen al ernstige symptomen bij lagere waarden, zeker bij gelijktijdig medicatiegebruik, bij lager lichaamsgewicht of bij onregelmatige voeding.

Promillage (BAC)	Typische symptomen
0,5 g/L (0,5 promille)	Licht eufoor gevoel, verminderde remming, licht vertraagde reactietijd. Wettelijke rijlimiet in Belgie voor ervaren bestuurders.
1,0 g/L (1,0 promille)	Duidelijke coördinatiestoornissen, onduidelijke spraak, verminderd oordeelsvermogen, emotionele labiliteit.
1,5 g/L (1,5 promille)	Ernstige evenwichtsstoornissen, dubbelzien, desoriëntatie in tijd en ruimte, misselijkheid en braken.
2,0 g/L (2,0 promille)	Ernstige verwardheid, onvermogen om te staan of te lopen, sterk verhoogd risico op bewustzijnsverlies, onderkoeling en aspiratie.
3,0 g/L en hoger	Bewusteloosheid, ademhalingsdepressie, coma, reëel risico op overlijden. De dodelijke drempel ligt voor de meeste volwassenen tussen 3,5 en 5,0 promille, maar kan bij niet-gewende drinkers al lager liggen.

---

Acute alcoholvergiftiging: symptomen herkennen

Stadium 1: excitatie en ontremming (0,5 tot 1,0 promille)

In dit stadium is de persoon doorgaans nog aanspreekbaar en mobiel. U merkt spraakzaamheid, luidruchtig gedrag, verminderde zelfinschatting en soms risicogedrag. Dit stadium vraagt meestal geen medische interventie, maar waakzaamheid is geboden: veel mensen blijven doorddrinken, waardoor ze snel in een gevaarlijker stadium terechtkomen.

Stadium 2: verwardheid en coördinatieverlies (1,0 tot 2,0 promille)

Hier ziet u duidelijke motorische stoornissen: de persoon kan niet meer rechtop lopen, heeft moeite met spreken, is gedesoriënteerd en kan agressief of juist apathisch reageren. Misselijkheid en braken komen frequent voor. Braken bij een persoon die niet volledig helder is, vormt een aspiratierisico — dat wil zeggen dat braaksel in de luchtwegen kan terechtkomen, met verstikking of longontsteking als gevolg.

Stadium 3: verdoving en bewusteloosheid (2,0 tot 3,0 promille)

Dit is het stadium van stupor: de persoon reageert nauwelijks nog op aanspreken of pijnprikkels. De spiertonus neemt af, de reflexen zijn verminderd, en de lichaamstemperatuur kan dalen. Dit stadium is medisch urgent.

Stadium 4: coma en ademhalingsdepressie (3,0 promille en hoger)

De persoon is niet meer wekbaar, de ademhaling wordt oppervlakkig of onregelmatig, en er is een directe bedreiging van de vitale functies. Zonder medische behandeling kan dit stadium fataal aflopen. De ICD-10-code T51.0 (ethanol toxiciteit) beschrijft precies deze toestand.

---

Wanneer onmiddellijk 112 bellen

Dit is het belangrijkste deel van deze tekst. Twijfel nooit om het noodnummer 112 te bellen wanneer u zich zorgen maakt over iemand die te veel gedronken heeft. De hulpcentrale kan u helpen inschatten of een MUG/SMUR-team of een ziekenwagen nodig is. U wordt nooit bestraft voor het bellen van 112 in een situatie die u onveilig vindt.

Bij twijfel kunt u het Belgisch Antigifcentrum bereiken op 070 245 245 (24 uur per dag, 7 dagen per week) voor advies over de ernst van de intoxicatie en de te nemen stappen.

---

Wanneer kunt u contact opnemen met de huisartsenwachtpost (1733)?

Niet elke situatie met overmatig alcoholgebruik vereist een spoedinterventie met

In sommige gevallen is een consultatie bij de huisartsenwachtpost via 1733 een gepaste keuze.

U kunt 1733 bellen wanneer:

De persoon bij bewustzijn is en aanspreekbaar, maar verward of gedesoriënteerd.

Er sprake is van aanhoudende misselijkheid of braken, maar de persoon kan de luchtwegen zelf vrij houden.

U zich zorgen maakt over uitdroging na herhaaldelijk braken.

De persoon de volgende dag aanhoudende hoofdpijn, verwardheid of hartkloppingen heeft die niet verbeteren.

U advies wilt over herstel na een alcoholintoxicatie, of over mogelijke wisselwerkingen met medicatie.

Er behoefte is aan een gesprek over het drinkpatroon of een doorverwijzing naar gespecialiseerde hulp.

Onthoud: bel bij twijfel altijd eerst 112 en niet

Het is beter om een te hoog urgentieniveau aan te geven dan een ernstige situatie te onderschatten.

---

Eerste hulp bij alcoholvergiftiging: wat kunt u zelf doen?

Stabiele zijligging (herstelhouding): stap voor stap

De stabiele zijligging is de belangrijkste handeling die u kunt verrichten bij een persoon die door alcohol het bewustzijn heeft verloren of sterk versuft is. Deze houding voorkomt dat braaksel in de luchtwegen terechtkomt (aspiratie) en houdt de luchtweg open.

Stap 1: Kniel naast de persoon die op de rug ligt. Controleer eerst of de persoon ademt door uw oor boven de mond en neus te houden en naar de borstkas te kijken. Stap 2: Leg de arm die het dichtst bij u is in een rechte hoek met het lichaam, met de handpalm naar boven. Stap 3: Pak de andere arm en leg de handrug tegen de wang van de persoon die het dichtst bij u is. Houd deze hand vast. Stap 4: Pak met uw andere hand de verste knie en trek deze op, zodat de voet plat op de grond staat. Stap 5: Trek aan de opgetrokken knie naar u toe, zodat de persoon op de zij rolt. Zorg dat het bovenste been in een rechte hoek met het lichaam ligt voor stabiliteit. Stap 6: Kantel het hoofd licht achterover om de luchtweg open te houden. Controleer of de mond naar de grond wijst, zodat eventueel braaksel vrij kan aflopen. Stap 7: Controleer regelmatig de ademhaling, minimaal elke minuut, tot de hulpdiensten arriveren.

Aanvullende maatregelen

Houd de persoon warm met een deken of jas. Alcohol verwijdt de bloedvaten, waardoor het lichaam snel warmte verliest. Hypothermie is een reeel gevaar, zeker in de buitenlucht.

Blijf bij de persoon. Laat hem of haar nooit alleen.

Noteer zo goed mogelijk hoeveel en wat er gedronken is, en of er mogelijk andere middelen in het spel zijn. Deze informatie is zeer waardevol voor de hulpdiensten.

Bel 112 als de toestand verslechtert, ook al leek het aanvankelijk mee te vallen. Alcoholvergiftiging kan verergeren doordat alcohol in de maag nog wordt opgenomen in het bloed, zelfs nadat de persoon gestopt is met drinken.

---

Wat u absoluut NIET moet doen: gevaarlijke mythen ontkracht

---

Bijzondere risicogroepen

Kinderen en adolescenten

Bij kinderen is het risico op ernstige alcoholvergiftiging onevenredig hoog. Hun lichaamsgewicht is lager, hun lever is minder efficiënt in het afbreken van alcohol, en hun glycogeenreserves zijn kleiner, waardoor het risico op levensbedreigende hypoglycemie (te lage bloedsuiker) groter is. Al kleine hoeveelheden — bijvoorbeeld het opdrinken van een restje uit een glas op een feest of het per ongeluk innemen van huishoudproducten die ethanol bevatten — kunnen bij een peuter of kleuter leiden tot coma en ademhalingsdepressie. Bel bij elk vermoeden van alcoholinname bij een kind onmiddellijk 112 en vervolgens het Antigifcentrum op 070 245 245.

Ouderen

Met het ouder worden neemt de totale hoeveelheid lichaamsvocht af, waardoor dezelfde hoeveelheid alcohol tot een hogere bloedconcentratie leidt. Bovendien werkt de lever trager en gebruiken veel ouderen meerdere geneesmiddelen die met alcohol kunnen interageren. Vallen, verwardheid (die verward kan worden met dementie) en hypothermie zijn bijzondere risico's in deze groep. De ICD-10-code R41.3 (bewustzijnsstoornis) is bij ouderen frequenter van toepassing dan bij jongere volwassenen, omdat zelfs beperkte alcoholinname tot verwarring kan leiden die ten onrechte als cognitieve achteruitgang wordt geïnterpreteerd.

Veelgestelde vragen

Wanneer is alcoholvergiftiging levensbedreigend?

Bel onmiddellijk 112 bij bewusteloosheid of niet wakker te krijgen, ademhaling minder dan 8 per minuut of onregelmatig, blauwe lippen of vingertoppen, epileptische aanval, lichaamstemperatuur onder 35°C, of braken in bewusteloze toestand. Wacht niet tot de volgende ochtend.

Mag je een dronken persoon laten slapen?

Alleen als de persoon volledig bij bewustzijn is, u hem elke 15-30 minuten controleert, hij op zijn zij ligt (herstelhouding), en er iemand waakt. Laat nooit iemand alleen slapen na een zware dronkenschap — een alcoholintoxicatie kan uren na inname verslechteren.

Helpt koffie om nuchterder te worden?

Nee. Koffie wekt iemand wakker maar elimineert geen alcohol uit het bloed. De lever verwerkt gemiddeld 0,1-0,15 promille per uur — dat tempo kan niet versneld worden door koffie, frisse lucht, water of sport.

Wanneer bel ik 1733 i.p.v. 112?

Bel 1733 (huisartsenwachtpost) als uw naaste nog volledig bij bewustzijn is, normaal ademt, reageert op aanspreken en u alleen medisch advies nodig hebt. Twijfelt u? Bel altijd 112.

Is paracetamol gevaarlijk bij alcoholvergiftiging?

Ja, in combinatie met alcohol kan paracetamol ernstige leverschade veroorzaken, zelfs bij normale therapeutische doses bij chronisch alcoholgebruik of leverproblemen. Geef nooit paracetamol aan iemand die recent zwaar heeft gedronken. Ibuprofen en aspirine verhogen bovendien het risico op maagbloeding.

Wat doe ik als iemand begint te braken?

Leg de persoon onmiddellijk in de stabiele zijligging zodat braaksel niet in de luchtwegen terechtkomt. Verwijder indien mogelijk voedselresten uit de mondholte. Controleer de ademhaling. Als de persoon buiten bewustzijn is, bel dan onmiddellijk 112.

Hoe snel daalt het promillage?

Gemiddeld 0,1 tot 0,15 promille per uur, afhankelijk van gewicht, geslacht en leverwerking. Bij een promillage van 2,0 duurt het 13 tot 20 uur voor alle alcohol afgebroken is. Geen enkel middel versnelt dit proces.

Moet ik naar de spoed na een alcoholvergiftiging?

Als u de nacht goed hebt doorgebracht zonder de bovenstaande alarmsymptomen, is spoedopname na de feite niet altijd nodig. Overweeg wel uw huisarts te contacteren bij herhaalde episodes, bij vermoeden van alcoholafhankelijkheid (schudden, zweten na stoppen), of als u zich extreem slecht voelt de dag erna.

Welk promillage is gevaarlijk voor kinderen?

Bij kinderen is elk promillage boven 0,5 potentieel gevaarlijk — bel onmiddellijk 112. Kinderen metaboliseren alcohol slecht, krijgen sneller ernstige hypoglycaemie en kunnen al bij 1,0 promille een levensbedreigende situatie ontwikkelen.

Wat doet het Antigifcentrum voor alcohol?

Het Belgisch Antigifcentrum (070 245 245) geeft 24u/7d gratis advies aan zowel burgers als zorgverleners over vergiftigingen, inclusief alcohol. Zij kunnen u adviseren of een spoedopname noodzakelijk is en hoe u de betrokkene moet opvolgen.

Belgische bronnen

Lees meer

Dit artikel werd geschreven door Dr. Karel Anseeuw, huisarts (Sint-Truiden), en peer-reviewed door 4 onafhankelijke premium-LLMs (Opus 4.6, Hermes-405B, GPT-4.1, Gemini Pro). Het is een algemene informatiebron en vervangt geen individueel medisch advies. Bij twijfel: bel 1733 (wachtpost) of 112 (spoed). Bij een levensbedreigende situatie altijd 112.