Verstikking: eerste hulp met rugslagen en Heimlich, per leeftijd

Verslikken gebeurt vaak tijdens het eten, en bij kleine kinderen ook tijdens het spelen. Zolang iemand krachtig kan hoesten, doet het lichaam zelf het werk. Kan iemand niet meer hoesten, praten, huilen of ademen, dan moet u meteen ingrijpen. Deze pagina volgt de richtlijnen 2025 van de European Resuscitation Council (ERC).

Milde of ernstige verslikking?

Milde verslikking: de persoon hoest krachtig en kan nog praten, huilen of ademen. Moedig hem aan om te blijven hoesten. Geef geen rugslagen en niets te drinken. Blijf erbij tot het over is.

Ernstige verslikking: de persoon kan niet meer praten of huilen, hoest zwak of geluidloos, grijpt naar de keel, ademt niet of piepend, of kleurt blauw. Begin meteen met de stappen hieronder.

Volwassene en kind vanaf 1 jaar

1. Laat de persoon voorover buigen. Een klein kind kunt u over uw knie leggen, met het hoofd lager dan de borst.
2. Geef tot 5 krachtige rugslagen met de handpalm tussen de schouderbladen. Kijk na elke slag of het voorwerp los is.
3. Helpt dat niet: geef tot 5 buikstoten (Heimlich). Ga achter de persoon staan, leg een vuist tussen de navel en de onderkant van het borstbeen, neem die vuist vast met de andere hand en trek krachtig naar binnen en naar boven.
4. Zit het voorwerp nog vast: wissel 5 rugslagen en 5 buikstoten af, tot het voorwerp loskomt, de persoon weer hoest of huilt, of bewusteloos wordt.

Zwangere vrouw, of iemand van wie u de buik niet kunt omvatten: geef geen buikstoten maar borststoten. Ga achter de persoon staan en druk met de vuist krachtig naar binnen op het midden van het borstbeen.

Baby jonger dan 1 jaar

1. Leg de baby op de buik op uw onderarm of dij, met het hoofdje lager dan de borst. Ondersteun het hoofdje met uw hand aan de kaak, zonder de keel dicht te drukken.
2. Geef tot 5 rugslagen met de handpalm tussen de schouderbladen.
3. Helpt dat niet: draai de baby op de rug, met het hoofdje lager. Geef tot 5 borststoten op het midden van het borstbeen, met twee vingers of met twee duimen terwijl uw handen de borstkas omvatten. Duw korter en krachtiger dan bij reanimatie.
4. Wissel 5 rugslagen en 5 borststoten af, tot het voorwerp loskomt, de baby hoest of huilt, of bewusteloos wordt.

Geef nooit buikstoten aan een baby. Dat kan de organen beschadigen.

Wordt de persoon bewusteloos?

• Leg de persoon op een harde ondergrond en bel 112 met de luidspreker aan, als dat nog niet gebeurd is.
• Start reanimatie. Bij een volwassene: 30 borstcompressies en 2 beademingen. Bij een baby of kind: eerst 5 beademingen, daarna borstcompressies en beademingen zoals de centralist u uitlegt.
• Kijk in de mond voor u beademt. Ziet u het voorwerp duidelijk, haal het er dan voorzichtig uit. Zoek nooit blind met de vingers in de keel.
• Laat iemand een AED (automatische externe defibrillator) halen als er een in de buurt is.

Na de verslikking

Wie buikstoten of borststoten kreeg, laat zich dezelfde dag door een arts nakijken, ook als alles weer normaal lijkt. Zulke stoten kunnen inwendige letsels geven.

Blijft iemand hoesten, piepen of moeilijk slikken, of heeft hij het gevoel dat er nog iets vastzit, dan kan er een stukje in de luchtwegen achtergebleven zijn. Ga dan naar de spoeddienst.

Ingeslikte knoopcelbatterij: dat is geen verslikking, maar wel een noodgeval. Een batterij in de slokdarm kan binnen enkele uren ernstige brandwonden geven. Ga meteen naar de dichtstbijzijnde spoeddienst, geef niets te eten en neem de verpakking of het toestel mee. Voor vragen kunt u het Antigifcentrum bellen: 070 245 245.

Verslikking voorkomen bij kleine kinderen

• Snijd druiven, kerstomaatjes en worstjes in de lengte in vier.
• Geef jonge kinderen geen hele noten, popcorn of harde snoepjes.
• Laat kinderen aan tafel zitten tijdens het eten, niet lopen, spelen of liggen.
• Houd kleine voorwerpen, ballonnen, knoopcelbatterijen en magneetjes buiten bereik.
• Volg een cursus eerste hulp, bijvoorbeeld bij het Rode Kruis. Oefenen helpt om op het moment zelf niet te bevriezen.

Veelgestelde vragen

Bronnen

• European Resuscitation Council, Guidelines 2025 (o.a. hoofdstuk First Aid en Paediatric Life Support). erc.edu
• Resuscitation Council UK, First Aid Guidelines 2025 (verslikking, anafylaxie, bloeding). resus.org.uk
• Resuscitation Council UK, Paediatric Basic Life Support Guidelines 2025 (verslikking bij baby en kind). resus.org.uk
• Gezinsbond, Kinderen en batterijen: zo hou je het veilig. gezinsbond.be
• Antigifcentrum, 070 245 245 (24/7, gratis). antigifcentrum.be

Dit artikel vervangt geen individueel medisch advies. Bij twijfel: bel 1733 of uw huisarts; bij alarmtekens 112. Laatste herziening: 21 oktober 2026.

Gerelateerde artikelen