Koorts bij kind 's nachts: wachtpost of wachten?
"Mama, ik voel me niet goed" — om 3u 's nachts. De thermometer wijst 39,4°C aan. Wat doet u? Een Belgische huisarts geeft duidelijke criteria.
De korte versie
- Bel onmiddellijk 112 bij: bewusteloosheid, blauwe lippen, ademnood, niet-wegdrukbare uitslag, stuipen, baby < 3 maanden met koorts ≥ 38°C.
- Bel 1733 bij: aanhoudende koorts > 3 dagen, koorts met sufheid/braken/uitslag, koorts die niet zakt na paracetamol, kind van < 2 jaar dat zwak oogt.
- Wacht thuis als kind alert blijft, drinkt, plast en de koorts goed reageert op paracetamol — zelfs bij waarden > 39°C is dit vaak veilig.
Hoe gevaarlijk is koorts eigenlijk?
Koorts op zich is niet gevaarlijk. Het is een teken dat het lichaam infectie bestrijdt. Een kind met 39,5°C dat actief is, drinkt en plast, heeft het beter dan een kind met 38°C dat suf in een hoekje ligt. Kijk naar het gedrag, niet enkel naar het cijfer.
Echte alarmsignalen — direct 112
- Kind is moeilijk wakker te krijgen of reageert niet
- Blauwachtige lippen, vingertoppen of bleekgrijze huid
- Ademhaling die te snel gaat (> 60/min bij baby) of intrekkingen tussen de ribben
- Stuipen of plotse verstijving
- Huiduitslag (rode of paarse vlekjes) die niet wegdrukken onder een glas
- Ernstige hoofdpijn met nekstijfheid en braken
Naar de wachtpost (1733)
- Baby < 3 maanden met koorts ≥ 38°C rectaal — altijd dringend, ook 's nachts
- Kind van 3-24 maanden met koorts > 39°C die niet zakt na paracetamol op gewichtsdosis
- Koorts > 3 dagen zonder verbeteren
- Koorts in combinatie met aanhoudend braken, hevige diarree, of duidelijke sufheid
- Koorts met huiduitslag (zeker bij niet-wegdrukbare vlekjes — kijk altijd na met een glas)
- Pijn die het kind niet kan situeren of waar het hevig om huilt
Wat kan u thuis doen?
1. Pijnstilling op gewichtsdosis
Paracetamol (Perdolan, Dafalgan) op 15 mg/kg per gift, max om de 6 uur. Bij gewicht 10 kg = 150 mg per dosis. Een goed doseerschema staat altijd op de bijsluiter; gebruik geen "1 lepel" als maatstaf.
2. Drank, drank, drank
Koorts droogt uit. Geef kleine slokjes water, melk, oplossing met ORS (orale rehydratie) of soep. Een kind dat goed plast (lichte luiers/toilet om de 4u) is meestal niet uitgedroogd.
3. Niet teveel kleren
Geen dikke dekens of trui — laat het kind warmte kwijtraken. Kamer temperatuur 18-20°C is prima.
4. Observeer alle 30 minuten
Houd uw kind in de gaten. Verschilt het gedrag plots? Wordt het slap, suf of moeilijk wakker? Bel 1733.
Wat als de koorts blijft hoog?
Een koorts boven 40°C is geen automatische reden voor 112 — wel reden om 1733 te bellen. De wachtarts kan luisteren, kijken naar de huid, oren, keel en buik, en een diagnose stellen of antibiotica voorschrijven indien nodig. In België krijgen kinderen geen antibiotica zonder reden — virale infecties (verreweg de meeste koortsoorzaken) genezen zelf.
Wat moet u meenemen naar de wachtpost?
- Kids-ID of eID
- Lijst van medicatie die het kind krijgt (incl. doseringen)
- Vaccinatieboekje (vooral bij baby's)
- Naam van uw vaste huisarts
- Reservekleren voor het kind als het braakt of zware luier heeft
Tot slot
Een ouder kent zijn kind het best. Vertrouw uw buikgevoel: als u weet dat er iets mis is — ook al is de thermometer gewoon 38,5°C — bel 1733. De operator is niet boos op u en de wachtarts evalueert. Beter een keer te veel dan te weinig.
Over de auteur: Dr. Karel Anseeuw is huisarts in Sint-Truiden. Hij ziet wekelijks tientallen kinderen met koorts en weet uit ervaring dat de meeste klachten zelf-genezend zijn — maar de uitzonderingen kunnen ernstig zijn.