Hitteslag of zonneslag: wanneer 112 bellen?
Na een dag in de zon of een zware inspanning in de hitte kunt u zich slap, duizelig en misselijk voelen. Meestal is dat hitte-uitputting: vervelend, maar met koelen en drinken snel beter. Wordt iemand verward of suf, dan gaat het om een hitteberoerte (ook hitteslag of zonneslag genoemd). Dat is levensgevaarlijk.
Bel 112 en begin meteen met koelen
- verwardheid, sufheid, vreemd gedrag of niet goed aanspreekbaar na hitte of inspanning;
- een stuip (convulsie), flauwvallen of bewusteloosheid;
- een hoge temperatuur (rond 40 °C of meer) met een warme huid, ook als de persoon nog zweet;
- een kind dat in een warme auto heeft gezeten en suf of slap is.
Elke verandering in het bewustzijn bij hitte is een hitteberoerte tot het tegendeel bewezen is. Ook "een beetje suf" is een reden voor 112.
Naar de spoeddienst
Een baby jonger dan 3 maanden met koorts vanaf 38,0 °C (rectaal), ook als de baby er goed uitziet. Een zuigeling die minder dan de helft drinkt, veel minder natte luiers heeft of tekenen van uitdroging toont. Is de baby suf of slap: 112.
Bel 1733 (huisarts van wacht)
Als uw huisarts gesloten is en iemand met een helder bewustzijn niet snel beter wordt ondanks koelen en drinken, blijft braken, niets binnenhoudt of nauwelijks plast. Wees sneller bij ouderen, jonge kinderen en mensen met een hartziekte, nierziekte of diabetes.
Eigen huisarts (tijdens de kantooruren)
Neemt u plaspillen, bepaalde antidepressiva of andere vaste medicatie? Vraag vóór een warme periode of u iets moet aanpassen. Stop niets zelf.
Hitte-uitputting of hitteberoerte?
Het belangrijkste verschil is het bewustzijn. Is de persoon helder en kan hij normaal antwoorden, dan gaat het meestal om hitte-uitputting. Is hij verward, suf of gedraagt hij zich vreemd, dan is het een hitteberoerte.
Hitte-uitputting
- dorst, vermoeidheid, slapte;
- duizeligheid, hoofdpijn, misselijkheid;
- veel zweten, een bleke klamme huid, soms spierkrampen;
- de persoon is helder en antwoordt normaal.
Hitte-uitputting kan overgaan in een hitteberoerte als u niets doet. Neem het dus ernstig.
Hitteberoerte
- verwardheid, sufheid, onrust of vreemd gedrag;
- een hoge lichaamstemperatuur, vaak 40 °C of meer;
- een warme, rode huid. Oudere mensen zweten dan vaak niet meer; sporters kunnen nog volop zweten;
- snelle hartslag, hoofdpijn, braken, soms stuipen of bewusteloosheid.
Een hitteberoerte kan dodelijk zijn. Snel koelen maakt het grootste verschil.
Eerste hulp bij een hitteberoerte
- Bel 112. Zeg dat u een hitteberoerte vermoedt.
- Koel meteen, terwijl u op de ambulance wacht. Breng de persoon naar een koele plek of in de schaduw en doe overtollige kleding uit.
- Maak de hele huid nat met koel water (sproeien, gieten, natte doeken) en blaas er lucht over met een ventilator of waaier. Leg ijs of koude pakken in de nek, de oksels en de liezen.
- Onderdompelen in koud water (bad, ton, bassin) koelt het snelst. Dat is geschikt voor een gezonde jonge sporter, maar niet voor ouderen, kinderen of mensen met een onderliggende ziekte.
- Geef niets te drinken aan iemand die verward of suf is: hij kan zich verslikken.
- Is de persoon bewusteloos maar ademt hij normaal? Leg hem in stabiele zijligging en blijf koelen. Ademt hij niet normaal: start reanimatie en volg de instructies van 112.
Paracetamol of ibuprofen helpen niet bij een hitteberoerte. Alleen koelen helpt.
Eerste hulp bij hitte-uitputting
- Breng de persoon naar een koele plek. Laat hem liggen, met de benen wat hoger als hij duizelig is.
- Koel af met natte doeken, een koele douche of een ventilator.
- Laat drinken in kleine slokjes, verspreid over de tijd: water, afgekoelde bouillon of sportdrank. Na veel zweten of braken is ORS (oraal rehydratiezout uit de apotheek) een goede keuze. Grote hoeveelheden ineens kunnen braken uitlokken.
- Geen alcohol en geen dranken met veel cafeïne.
- Laat de persoon niet alleen. Wordt hij toch verward of suf: bel 112.
Voelt hij zich na het koelen en drinken niet snel beter, of blijft hij braken? Bel dan 1733 als de huisarts gesloten is.
Wie loopt meer risico?
- baby's, jonge kinderen en ouderen;
- mensen met een hart- of vaatziekte, diabetes, een verminderde nierwerking of een te snel werkende schildklier;
- mensen met overgewicht of een slechte conditie;
- sporters en wie zwaar werk doet in de hitte;
- mensen die veel alcohol drinken;
- mensen die bepaalde geneesmiddelen nemen, zoals plaspillen of sommige antidepressiva. Bespreek dat met uw huisarts en stop niets op eigen houtje.
Voorkomen
- Drink regelmatig, ook zonder dorst. Ouderen voelen dorst minder goed.
- Plan zware inspanning niet op het heetst van de dag. Neem pauzes in de schaduw.
- Draag lichte, luchtige kleding en een hoed of pet. Smeer zonnecrème.
- Koel af met een douche of bad en hou uw woning koel (gordijnen dicht overdag, verluchten 's nachts).
- Laat nooit een kind of dier achter in een geparkeerde auto, ook niet even.
- Bel of bezoek alleenstaande ouderen in uw buurt tijdens een hittegolf.
Twijfelt u welk nummer u moet bellen? Lees 112, 1733 of eigen huisarts.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen zonneslag en hitteslag?+
Hoe koel ik iemand met een hitteberoerte?+
Helpt paracetamol tegen een hitteberoerte?+
Hoeveel moet ik drinken bij hitte-uitputting?+
Mijn kind is moe en heeft hoofdpijn na een dag aan zee. Is dat ernstig?+
Bronnen
Over de redactie: Dr. Karel Anseeuw is huisarts in Sint-Truiden en in Genk (Medpoint Sledderlo). Deze site is onafhankelijk en niet-commercieel; ze verwijst naar de officiële diensten en vervangt geen consultatie.
Dit artikel vervangt geen individueel medisch advies. Bij twijfel: bel 1733 of uw huisarts; bij alarmtekens 112. Laatste herziening: 21 oktober 2026.